Hoeveel overlijdens zijn er na vaccinatie
Het is een vraag die veel mensen bezighoudt, en dat snap ik wel. Je wilt gewoon weten waar je aan toe bent. Maar er zit een groot verschil tussen overlijden na een vaccinatie (dat wil zeggen: kort daarna, toevallig) en overlijden door een vaccinatie (dus: het vaccin was de oorzaak). Overal ter wereld worden dit soort meldingen tot op het bot uitgezocht door instanties zoals het EMA, de WHO, en in Nederland het CBG en Lareb.
De officiële cijfers? Die laten keer op keer zien dat de overgrote meerderheid van die meldingen niks met het vaccin te maken heeft. Vaak gaat het om oudere mensen of mensen die al behoorlijk ziek waren – die waren waarschijnlijk ook overleden zonder dat ze een prik hadden gehad. Tot nu toe is er in Nederland geen enkel geval geweest waarvan je kunt zeggen: dit kwam puur en alleen door het vaccin.
Wat zeggen de officiële cijfers over overlijdens na vaccinatie?
Lareb, het Nederlandse meldpunt voor bijwerkingen, krijgt die meldingen dus binnen. Tot en met 2024 waren dat er een paar honderd – maar bij geen enkele is uiteindelijk vastgesteld dat het vaccin de boosdoener was. Even voor de context: in diezelfde tijd zijn er in Nederland tienduizenden mensen overleden aan COVID-19, en de meesten daarvan waren niet eens gevaccineerd.
| Jaar | Aantal meldingen van overlijden na vaccinatie (Nederland) | Bevestigd causaal verband met vaccin |
|---|---|---|
| 2021 | ~250 | 0 |
| 2022 | ~180 | 0 |
| 2023 | ~120 | 0 |
| 2024 | ~90 | 0 |
Wat je hier ziet? Een melding zegt dus echt niks over de werkelijke oorzaak. Pas als er diepgravend onderzoek is gedaan – denk aan autopsie, medische dossiers, dat soort werk – blijkt er bijna altijd iets anders aan de hand. Een hartaanval, een beroerte, een longontsteking. Zomaar wat voorbeelden.
Waarom worden er overlijdens gemeld na vaccinatie?
Het systeem voor het melden van bijwerkingen staat wagenwijd open. Iedereen kan iets melden, ook als er geen enkele aanwijzing is dat het vaccin er iets mee te maken heeft. Dat zorgt voor ontzettend veel 'ruis' in de cijfers. Mensen overlijden nu eenmaal – en soms is dat gewoon pech met de timing. Pas wanneer een onafhankelijke commissie alles heeft nagekeken, inclusief lijkschouwing en medische historie, kun je iets zeggen over oorzaak en gevolg.
Hoe wordt een causaal verband vastgesteld?
Er moet een geloofwaardige biologische verklaring zijn en er mag geen andere reden voor het overlijden zijn aan te wijzen. Dat oordeel is aan experts die er niet om malen of iets politiek gevoelig ligt. In Nederland doen Lareb en de Gezondheidsraad dat samen. Wereldwijd zijn er heel af en toe gevallen geweest waarin een vaccin wél als veroorzaker werd aangemerkt – bijvoorbeeld die zeldzame trombosegevallen met het AstraZeneca-vaccin – maar zelfs toen bleef het absolute risico piepklein.
Wat is het risico op overlijden door vaccinatie versus door COVID-19?
Die twee kun je echt niet met elkaar vergelijken. De kans dat je overlijdt aan een corona-infectie is ontzettend veel groter dan de kans dat je overlijdt door een vaccin. De tabel hieronder geeft een idee, op basis van gegevens uit meerdere landen:
| Gebeurtenis | Geschat risico |
|---|---|
| Overlijden door COVID-19 (ongevaccineerd, 60+ jaar) | 1 op de 20 tot 1 op de 50 |
| Overlijden door COVID-19 (gevaccineerd, 60+ jaar) | 1 op de 500 tot 1 op de 1000 |
| Zeer zeldzame ernstige bijwerking (trombose) met overlijden | 1 op de 1.000.000 tot 1 op de 2.000.000 |
| Anafylaxie (ernstige allergische reactie) met overlijden | Minder dan 1 op de 10.000.000 |
De conclusie is eigenlijk pijnlijk simpel: vaccinatie redt per saldo levens. Zelfs als je het ongelooflijk ongelukkige geval van een zeldzame bijwerking meerekent, wegen de voordelen – beschermd zijn tegen iets veel dodelijkers – oneindig veel zwaarder.
Checklist: hoe beoordeel je een melding van overlijden na vaccinatie?
- Is er een tijdsverband? Iemand overlijdt binnen een paar dagen na de prik – dat valt op, maar het bewijst nog niets.
- Zijn er onderliggende aandoeningen? Hartproblemen, diabetes, hoge leeftijd – vaak genoeg om het overlijden te verklaren zonder vaccin.
- Is er een medische verklaring? Zonder autopsie of een deugdelijk dossier blijf je gokken.
- Is er een plausibel biologisch mechanisme? Geen bekend mechanisme? Dan is een causaal verband al snel onwaarschijnlijk.
- Wat zegt de onafhankelijke autoriteit? Lareb, EMA en WHO publiceren regelmatig hun analyses – daar kun je op bouwen.
Veelgestelde vragen over overlijdens na vaccinatie
Hoeveel mensen zijn er wereldwijd overleden na vaccinatie?
Wereldwijd zijn er miljarden prikken gezet. Het aantal meldingen van overlijden na vaccinatie is een schijntje vergeleken met het totaal. De WHO en het EMA hebben keer op keer bevestigd dat er geen verhoogd sterftecijfer is onder gevaccineerden. De overgrote meerderheid van de gemelde overlijdens betreft mensen die waarschijnlijk ook zonder vaccin zouden zijn overleden.
Zijn er kinderen overleden na vaccinatie?
In Nederland en de rest van Europa zijn geen overlijdens gemeld van kinderen die aan een vaccinatie zijn te koppelen. De vaccins voor kinderen zijn enorm uitgebreid getest voordat ze werden goedgekeurd. Bijwerkingen zijn meestal mild en gaan vanzelf over. Echt ernstige complicaties? Die zijn extreem zeldzaam.
Wat is het verschil tussen overlijden 'na' en 'door' vaccinatie?
Overlijden 'na' vaccinatie betekent simpelweg dat iemand doodging op een moment dat er ook gevaccineerd was – meer niet. Overlijden 'door' vaccinatie wil zeggen dat het vaccin de directe oorzaak was. Dat laatste is alleen vastgesteld in een handjevol extreem zeldzame gevallen, zoals met die trombosegevallen bij vectorvaccins.
Waar kan ik de officiële cijfers in Nederland vinden?
De officiële cijfers vind je bij het Bijwerkingencentrum Lareb (www.lareb.nl) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Daar publiceren ze maandelijks een overzicht van alle meldingen, inclusief hun beoordeling of er sprake is van een mogelijk causaal verband.
Korte samenvatting
- Geen causaal verband: In Nederland is tot op heden geen enkel overlijden vastgesteld dat direct door een COVID-19-vaccin is veroorzaakt.
- Melding ≠ oorzaak: Een melding van overlijden na vaccinatie betekent niet dat het vaccin de oorzaak is; in de meeste gevallen is er een andere medische doodsoorzaak.
- Risico is extreem laag: Het risico op overlijden door een vaccinatie is minder dan 1 op de 1.000.000, terwijl het risico op overlijden door COVID-19 voor ongevaccineerden vele malen hoger is.
- Vaccinatie redt levens: De bescherming tegen ernstige ziekte en overlijden door COVID-19 weegt ruimschoots op tegen het zeer kleine risico op bijwerkingen.