Hoe vaak moet een kind op controle komen
De vraag hoeveel keer een kind op controle moet, is niet met één simpel antwoord te beantwoorden. Het hangt er maar net vanaf hoe oud je kind is, of er gezondheidsproblemen spelen, en of er iets bijzonders aan de hand is. Voor kinderen die gezond zijn en geen gekke dingen vertonen, bestaat er in Nederland een vaste preventieve aanpak waar huisartsen en jeugdartsen zich aan houden. Die aanpak is bedoeld om groei, ontwikkeling en eventuele problemen vroeg te spotten. Hieronder lees je precies wat het advies is, zowel voor het consultatiebureau als voor bij de huisarts.
Het standaard controle schema op het consultatiebureau
Van 0 tot 4 jaar is het consultatiebureau, oftewel de Jeugdgezondheidszorg, de plek waar de preventieve zorg draait. Het RIVM heeft een vast aantal contactmomenten vastgesteld die ze aanraden. In totaal gaat het om ongeveer 14 tot 16 vaste momenten in die eerste vier jaar. Dat klinkt misschien als veel, maar die bezoekjes zijn vaak kort en vallen samen met vaccinaties.
| Leeftijd kind | Aantal controles | Belangrijkste aandachtspunten |
|---|---|---|
| 0 - 1 jaar | 8 tot 10 keer | Gewicht, lengte, voeding, vaccinaties, heupen, ogen en gehoortest |
| 1 - 2 jaar | 3 tot 4 keer | Motorische ontwikkeling, spraak, tandjes, gedrag en zindelijkheid |
| 2 - 4 jaar | 2 tot 3 keer | Zindelijkheid, sociale ontwikkeling, taal en eventuele verwijzingen |
Na dat vierde jaar neemt de GGD het stokje over. Op de basisschool zijn er meestal twee vaste momenten waarop je kind wordt gezien: rond groep 2 (vijf of zes jaar oud) en in groep 7 (tien of elf jaar). Daarna volgt er nog een controle in de brugklas, rond de dertien of veertien jaar. Tussen die momenten door is er geen verplichte controle, behalve als er een reden is om vaker langs te gaan.
Wanneer moet u vaker naar de huisarts?
Voor kinderen met een chronische aandoening – denk aan astma, eczeem, diabetes of een achterblijvende groei – ziet het schema er heel anders uit. De huisarts of een medisch specialist bepaalt dan hoe vaak je langskomt. Soms is dat elke drie maanden, soms maar één keer per jaar. En bij acute klachten? Dan geldt: gewoon bellen. Aanhoudende koorts, heftige diarree of een vermoeden van een infectie zijn altijd redenen om direct contact op te nemen, of het nu in het schema past of niet.
Wat gebeurt er tijdens een controle?
Een standaard controle bestaat eigenlijk uit drie vaste onderdelen. Eerst het lichamelijke onderzoek, dan een gesprek over voeding, slaap en gedrag, en tot slot een meting van de groei. De arts of verpleegkundige kijkt naar lengte, gewicht en hoofdomtrek, en zet die af tegen de landelijke groeicurves. Ook de motoriek komt aan bod – rollen, zitten, lopen – en er wordt gevraagd naar sociale en emotionele ontwikkeling. Ouders krijgen trouwens altijd de ruimte om met eigen vragen te komen. Dat wordt zeker gewaardeerd.
Zijn extra controles noodzakelijk bij premature baby's?
Als je kind te vroeg is geboren, vóór 37 weken, dan geldt er een ander schema. Die kinderen hebben vaker controles nodig, want hun ontwikkeling loopt anders. Tot het tweede jaar wordt er gekeken naar de zogenaamde correctieleeftijd – dat is gerekend vanaf de uitgerekende datum. In de praktijk betekent dit dat een prematuur kind de eerste twee jaar gemiddeld elke 2 tot 3 maanden wordt gezien. Dat is dus vaker dan de standaard drie maanden. Na het tweede jaar valt het kind meestal terug in het normale ritme.
Veelgestelde vragen over controlebezoeken
Is het verplicht om naar alle controle momenten te gaan?
Nee, wettelijk verplicht is het niet. De Jeugdgezondheidszorg is in Nederland niet verplicht, maar het wordt enorm aangeraden. De vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma zijn ook niet verplicht, maar ze worden wél aangeboden tijdens die controle momenten. Als je een controle overslaat, mis je een professionele check op groei en ontwikkeling. En dat kan betekenen dat je een afwijking pas later ontdekt dan nodig.
Wat kost een controle bezoek bij het consultatiebureau?
Tot je kind 18 jaar is, zijn de controles op het consultatiebureau helemaal gratis. Dat wordt betaald vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, later vanuit de Zorgverzekeringswet. Er komt geen eigen risico bij kijken, en een eigen bijdrage hoef je ook niet te betalen. Voor huisartsbezoeken geldt het eigen risico wel, maar een gewoon consult is meestal gratis – tenzij er vervolgonderzoeken nodig zijn, dan kan het anders uitpakken.
Kan ik een controle overslaan als mijn kind gezond lijkt?
Het is verleidelijk, dat snap ik. Maar ook als je kind er gezond uitziet, zijn die controles belangrijk. Soms zijn dingen als een groeistoornis, gehoorproblemen of een ontwikkelingsachterstand in het begin niet te zien voor ouders. Een arts kan subtiele signalen oppikken die jij als ouder mist. Daarnaast zitten de vaccinaties eraan vast. Sla je een bezoek over, dan kan een vaccinatie worden uitgesteld. Dat betekent dat je kind langer onbeschermd is tegen ernstige infectieziekten. Dat wil je niet.
Wat gebeurt er als mijn kind een afwijking heeft?
Als de arts iets opmerkt tijdens een controle, volgt er eerst een nader onderzoek of een herhalingsmeting. Soms is het een loos alarm, soms niet. Blijven de zorgen bestaan, dan volgt een verwijzing naar een specialist – een kinderarts, fysiotherapeut of logopedist bijvoorbeeld. De Jeugdgezondheidszorg houdt dan contact en past de frequentie van de controles aan op wat jouw kind nodig heeft. Je staat er dus niet alleen voor.
Hoe vaak moet een kind naar de huisarts voor een zieke controle?
Voor acute ziekte bestaat er geen vast schema. Je kunt gewoon een afspraak maken wanneer er klachten zijn. Voor chronische aandoeningen zoals astma of eczeem wordt aangeraden om minimaal één keer per jaar langs te gaan. Vaak is het twee tot vier keer per jaar. De huisarts bepaalt dat in overleg met jou, afhankelijk van hoe ernstig de klachten zijn en hoe goed de behandeling aanslaat.
Korte samenvatting
- Standaard schema: 14 tot 16 vaste contactmomenten op het consultatiebureau in de eerste 4 levensjaren, daarna 3 controles via de GGD op school.
- Premature kinderen: Vaker controles (elke 2-3 maanden) tot het tweede jaar, gebaseerd op de correctieleeftijd.
- Chronische aandoeningen: Minimaal 1 tot 4 keer per jaar controle bij huisarts of specialist, afhankelijk van de aandoening.
- Belangrijk: Controles zijn gratis, vaccinaties zijn gekoppeld aan de bezoeken en vroegtijdige signalering van afwijkingen is het grootste voordeel.